Οι σπόροι του μαύρου κύμινου: παραδοσιακές χρήσεις, χημικά συστατικά και τροφοφαρμακευτικές επιδράσεις

Εισαγωγή

Οι σπόροι του κύμινου (Εικόνα 1) αποκτώνται από το βότανο Cuminum cyminum, ενδημικό από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Νότια Ασία που ανήκει στην οικογένεια Apiaceae –ένα μέλος της οικογένειας του μαϊντανού. Οι σπόροι του κύμινου είναι επιμήκεις και κίτρινο-γκρι. Οι σπόροι του κύμινου χρησιμοποιούνται ευεργετικά σε αρκετές κουζίνες από την αρχαιότητα, είτε ολόκληροι είτε αλεσμένοι, έχει όμως και πολλές εφαρμογές στην παραδοσιακή ιατρική. Στο Αγιουρβεδικό σύστημα ιατρικής στην Ινδία, οι σπόροι του κύμινου έχουν τεράστια ιατρική αξία ιδιαίτερα για πεπτικές διαταραχές. Χρησιμοποιούνται στη χρόνια διάρροια και δυσπεψία.
Ο μαύρος σπόρος (μαύρο κύμινο, Nigella sativa) είναι φυτό με ετήσια ανθοφορία και ανήκει στην οικογένεια Ranunculaceae και είναι ενδημικό στην Νότια Ευρώπη, στη Βόρεια Αφρική και στη Νοτιοδυτική Ασία. Το μαύρο κύμινο καλλιεργείται στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, στη Νότια Ευρώπη, στη Βόρεια Ινδία, στο Πακιστάν, στη Συρία, στην Τουρκία, στο Ιράν και στη Σαουδική Αραβία. Οι σπόροι Nigella sativa και το έλαιό τους έχουν μακρά ιστορία χρήσης στη λαϊκή παράδοση στον Ινδικό και στον Αραβικό πολιτισμό σαν τροφή και σαν φάρμακο. Οι σπόροι του Nigella sativa έχουν μια καυστικά πικρή γεύση και άρωμα και χρησιμοποιούνται σαν μπαχαρικό στην Ινδία και εκτεταμένα στην κουζίνα της Μέσης Ανατολής. Οι καβουρδισμένοι σπόροι δίνουν γεύση στο κάρυ, τα λαχανικά και τα όσπρια. Οι μαύροι σπόροι χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα σαν πρόσθετο γεύσης στο ψωμί και τις πίκλες. Επίσης, χρησιμοποιείται σαν συστατικό σε πικάντικα μείγματα αλλά και μόνο του στην κουζίνα της Βεγγάζης. Το κύμινο παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν σαν συντηρητικό στη μουμιοποίηση στον πολιτισμό της αρχαίας Αιγύπτου. Οι σπόροι του μαύρου κύμινου χρησιμοποιούνται παραδοσιακά στην Νοτιοανατολική Ασία και στη Μέση Ανατολή για τη θεραπεία ασθενειών όπως το άσθμα, η βρογχίτιδα, οι ρευματισμοί και άλλες φλεγμονώδεις ασθένειες. Το Nigella sativa έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα λόγω των θεραπευτικών δυνατοτήτων της και κατέχει ένα μεγάλο φάσμα ιδιοτήτων διουρητικών, αντιυπερτασικών, αντιδιαβητικών, αντικαρκινικών, ανοσοτροποποιητικών, αντιμικροβιακών, ανθελμινθικών, αναλγητικών, αντιφλεγμονωδών, σπασμολυτικών, βρογχοδιασταλτικών, γαστροπροστατευτικών, ηπατοπροστατευτικών και νεφροπροστατευτικών. Παραδοσιακά, οι σπόροι του Nigella sativa χρησιμοποιούνται ευρέως στο άσθμα, τον διαβήτη, την υπέρταση, τον πυρετό, την φλεγμονή, την ζάλη, τους ρευματισμούς, δερματικές παθήσεις και τις γαστρεντερικές διαταραχές. Επίσης χρησιμοποιείται σαν τονωτικό του ήπατος, σαν χωνευτικό, αντιδιαρροϊκό, για πρόκληση εμμήνου ρήσεως, για να ενδυναμώσει το ανοσοποιητικό σύστημα και για τον έλεγχο των παρασιτικών λοιμώξεων.

Διάφορες ποικιλίες κύμινου

Χημικά συστατικά
Οι σπόροι του μαύρου κύμινου είναι διατροφικά πλούσιοι καθώς παρέχουν μεγάλες ποσότητες λίπους (ειδικά μονοακόρεστα λιπαρά), πρωτεΐνη, και φυτικές ίνες. Βιταμίνες Β και Ε και πολλά μέταλλα, ειδικά σίδηρος, υπάρχουν επίσης σε αξιοσημείωτες ποσότητες στους σπόρους του μαύρου κύμινου. Η αλδεΰδη του κύμινου, το κυμένιο, και τερπενοειδή είναι τα κύρια πτητικά συστατικά του κύμινου. Το κύμινο έχει μια διακριτή δυνατή γεύση. το ζεστό του άρωμα οφείλεται στα αιθέριά του έλαια. Το κύριο συστατικό του αρώματός του είναι η αλδεΰδη του και η κουμινική αλκοόλη. Άλλα σημαντικά συστατικά του αρώματος του αποξηραμένου κύμινου είναι οι υποκατεστημένες πυραζίνες, 2-εθοξυ-ισοπρυλπυραζίνη, 2-μέθοξυ-3 δευτ βουτυλ πυραζίνη και την 2- μέθοξυ3- μεθυλπυραζίνη. Άλλα συστατικά περιλαμβάνουν το γ-τερπινένιο, τη σαφρανάλη, το p-κυμένιο και το β-πινένιο.
Οι σπόροι του Nigella sativa περιέχουν πρωτεΐνη 26,7%, λιπαρά 28,5%, υδατάνθρακες 24,9%, ακατέργαστες φυτικές ίνες 8,4% και μεταλλικά στοιχεία 4,8%. Επίσης περιέχουν ένα σεβαστό ποσοστό διαφόρων βιταμινών και ιχνοστοιχείων (Cu (χαλκό), P (φώσφορο), Zn (ψευδάργυρο) και Fe (σίδηρο). Πολλά ενεργά συστατικά έχουν ταυτοποιηθεί στη Nigella sativa. Τα πιο σημαντικά ενεργά συστατικά είναι η θυμοκινόνη (30 – 48%), η θυμουδροκινόνη, η διθυμοκινόνη (νιγκελόνη), το p-κυμένιο (7 – 15%), η καρβακρόλη (6 – 12%), η 4-τερπινεόλη (2 – 7%), η t-ανεθόλη (1 – 4 %), το σεσκιτερπένιο longifolene (1%–8%) [1,2], το α-πινένιο και η θυμόλη.

Εικόνα 2 Κύριες βιοενεργές ενώσεις στο κύμινο και στο μαύρο κύμινο
Επίσης, περιέχονται σε ίχνη οι ενώσεις καρβόνη, λιμονένιο, κιτρονελλόλη και δυο ποικιλίες αλκαλοειδών, αλκαλοειδή της ισοκινολίνης και αλκαλοειδή της πυραζόλης. Επίσης, οι σπόροι του Nigella sativa περιέχουν a-χεντερίνη, ένα υδατοδιαλυτό πεντακυκλικό τριτερπένιο.[3]. Οι φαρμακολογικές ιδιότητες του Nigella sativa αποδίδονται κυρίως στα συστατικά κινίνης που περιέχει, η θυμοκινόνη είναι η πιο άφθονη. Οι σπόροι του Nigella sativa περιέχουν λιπαρό έλαιο πλούσιο σε ακόρεστα λιπαρά οξέα αποτελούμενα από λινολεϊκό οξύ (50-60%), ολεϊκό οξύ (20%), εικοσαδιενικό οξύ (3%), διομο-λινολενικό οξύ (10%) και κορεσμένα λιπαρά οξέα (παλμιτικά και στεαρικά οξέα) που ανέρχονται στο 30%. Η α-σιτοστερόλη είναι η κύρια στερόλη (44-54% των συνολικών στερολών), ακολουθούμενη από την στιγμαστερόλη (6,57-20,9% των συνολικών στερολών).
Οι πικροί σπόροι του κύμινου περιέχουν ασβέστιο, βιταμίνη Α, κάλιο, νάτριο, σίδηρο, μαγνήσιο και φώσφορο. Το πικρό κύμινο (B. persivum) έχει 0,5 έως 1,6% αιθέριο έλαιο, κυρίως καρβόνη (45-60%), [4] λιμονένιο και p-κυμένιο.
https://en.wikipedia.org/wiki/ Sesquiterpene
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.g ov/compound/10137#section=Top
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.g ov/compound/alpha-Hederin
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.g ov/compound/d-Carvone

Επιπτώσεις στην υγεία λόγω του Nigella sativa
Το μαύρο κύμινο (Nigella sativa), χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή ιατρική για διάφορες ιατρικές διαταραχές. Χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή ιατρική του Μαρόκου για θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη. Πολλές προκλινικές και κλινικές μελέτες έχουν ερευνήσει την αποτελεσματικότητά του χρησιμοποιώντας το έλαιο των σπόρων του, το αιθέριο έλαιό του και το κύριο συστατικό του την θυμοκινόνη. Αυτές οι έρευνες παρέχουν προκαταρκτική στήριξη για τη χρήση του στο άσθμα, στην αλλεργική ρινίτιδα και στην ατοπική δερματίτιδα. Το μαύρο κύμινο μπορεί να βοηθήσει στην δυσπεψία, σε αναπνευστικά προβλήματα, στον σακχαρώδη διαβήτη και στο μεταβολικό σύνδρομο. Μια μετά-ανάλυση των κλινικών δοκιμών υποδεικνύει ότι το Nigella sativa έχει βραχυπρόθεσμο όφελος στην ελάττωση της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης και τα διάφορα εκχυλίσματά του μπορούν να μειώσουν τα τριγλυκερίδια, την LDL και την ολική χοληστερόλη. Αρκετές μελέτες που έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες επιβεβαίωσαν τα ευεργετικά αποτελέσματα για την υγεία ιδιαίτερα στον διαβήτη, στην δυσλιπιδαιμία [1], την υπέρταση και την παχυσαρκία. Μια συστηματική ανασκόπηση όλων των ανθρώπινων δοκιμών αποκάλυψε ότι τα συμπληρώματα του Nigella sativa μπορεί να είναι αποτελεσματικά στον γλυκαιμικό έλεγχο των ανθρώπων.
http://www.medreha.com/2010/03 /dyslipidaimia-enas-ypoulos-ka i-athory/

Αντιδιαβητικές επιπτώσεις
Παραδοσιακά οι σπόροι του Nigella sativa χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση του σακχαρώδους διαβήτη σε εγχώρια συστήματα ιατρικής και παραδοσιακές θεραπείες. Το αποβουτυρωμένο εκχύλισμα των σπόρων του Nigella sativa έχει αναφερθεί ότι αυξάνει την απελευθέρωση της ινσουλίνης που προκαλείται από τη γλυκόζη από απομονωμένες παγκρεατικές νησίδες αρουραίου in vitro. Η επίδραση των εκχυλισμάτων του Nigella sativa (τα αποβουτυρωμένα κλάσματα είτε περιέχουν όξινες και ουδέτερες ενώσεις είτε βασικές ενώσεις), έχουν ερευνηθεί ως προς την έκκριση ινσουλίνης από παγκρεατικές νησίδες ποντικού, παρουσία γλυκόζης (8,3 mmol/L). Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι αντιδιαβητικές ιδιότητες των σπόρων του Nigella sativa μπορούν να μεσολαβούνται μερικώς από την διέγερση της έκκρισης ινσουλίνης, ειδικά από το βασικό υποκλάσμα του σπόρου. Η πιθανή ινσουλινοτρόπο ιδιότητα του ελαίου του Nigella sativa έχει επίσης μελετηθεί σε επαγόμενο με στρεπτοζοτοσίνη (STZ) και νικοτιναμίδιο (ΝΑ) διαβήτη σε χάμστερ. Η θεραπεία με έλαιο Nigella sativa για 4 εβδομάδες μείωσε τη γλυκόζη του αίματος και αύξησε την ινσουλίνη στον ορό. Ανοσοϊστοχημική χρώση αποκάλυψε την παρουσία ινσουλίνης στο πάγκρεας της ομάδας που λάμβανε έλαιο Nigella sativa, υποδηλώνοντας ότι το υπογλυκαιμικό αποτέλεσμα προκύπτει τουλάχιστον μερικώς, από διεγερτική επίδραση στη λειτουργία των β-κυττάρων.
Το έλαιο της Nigella sativa ελάττωσε σημαντικά τη γλυκόζη στο αίμα στους STZ διαβητικούς ποντικούς, έπειτα από 2, 4 και 6 εβδομάδες. Μια μελέτη στην επίδραση ελαίου της Nigella sativa στην έκκριση ινσουλίνης από παγκρεατικά νησίδια ποντικών παρουσία γλυκόζης υποδηλώνει ότι η υπογλυκαιμική επίδραση μπορεί να μεσολαβείται από έξω-παγκρεατικές δράσεις παρά με διέγερση της έκκρισης ινσουλίνης. Η υπογλυκαιμική επίδραση του ελαίου της Nigella sativa (400mg/kg) είναι μερικώς, λόγω της μειωμένης ηπατικής γλυκονεογένεσης. Αλκαλοειδή τύπου ινδαζόλης 17-0-(β-D-γλυκοπυρανοσυλ)-4-0- μεθυλνιγελιδίνη που είναι παρόντα στο αποβουτυρωμένο εκχύλισμα των σπόρων της Nigella sativa αύξησε την κατανάλωση γλυκόζης από τα ηπατοκύτταρα σε δοκιμαστικό σωλήνα μέσω της ενεργοποίησης της πρωτεϊνικής κινάσης της ενεργοποιούμενης από ΑΜΡ (ΑΜΡΚ).
Το εκχύλισμα της Nigella sativa όταν χορηγήθηκε από το στόμα για 2 μήνες μείωσε την υπεροξείδωση των λιπιδίων και αύξησε το αντιοξειδωτικό αμυντικό σύστημα και επίσης απέτρεψε την προκαλούμενη από την υπεροξείδωση των λιπιδίων ηπατική βλάβη σε διαβητικά κουνέλια. Η καθημερινή χορήγηση από το στόμα εκχυλίσματος αιθανόλης σπόρων Nigella sativa (300mg/kg) σε STZ διαβητικούς ποντικούς για 30 ημέρες μείωσε τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης του αίματος, των λιπιδίων, της ινσουλίνης πλάσματος και βελτίωσε τα τροποποιημένα επίπεδα των προϊόντων της υπεροξείδωσης των λιπιδίων καθώς και τα αντιοξειδωτικά ένζυμα στο ήπαρ και τους νεφρούς. Αυτό υποδηλώνει ότι εκτός από την αντιδιαβητική δραστηριότητα, οι σπόροι της Nigella sativa μπορούν να ελέγξουν τις διαβητικές επιπλοκές μέσω αντιοξειδωτικών επιδράσεων. Θεραπεία με έλαιο της Nigella sativa (0,2mg/kg) για 30 ημέρες μείωσε την αύξηση της γλυκόζης στον ορό και αποκατέστησε τη μειωμένη ινσουλίνη ορού με μερική αναγέννηση ή πολλαπλασιασμό των παγκρεατικών β-κυττάρων σε STZ-διαβητικούς ποντικούς. Οι πιθανές προστατευτικές επιδράσεις της Nigella sativa (0,2ml/kg), έναντι στην καταστροφή των β- κυττάρων από STZ διαβήτη σε αρουραίους έχουν αποδειχθεί από την παρατηρούμενη μείωση της υπεροξείδωσης των λιπιδίων και του μονοξειδίου του αζώτου στον ορό και την αύξηση των δραστηριοτήτων των αντιοξειδωτικών ενζύμων στο πάγκρεας. Η αύξηση της χρώσης για την ινσουλίνη και η διατήρηση του αριθμού των β-κυττάρων ήταν πασιφανείς σε διαβητικούς ποντικούς που υποβλήθηκαν σε αγωγή με Nigella sativa. Αυτό υποδηλώνει ότι η θεραπεία με Nigella sativa ασκεί προστατευτική επίδραση στον διαβήτη μειώνοντας το οξειδωτικό στρες και διατηρώντας την ακεραιότητα των παγκρεατικών β-κυττάρων.
Η χορήγηση ελαίου Nigella sativa (καθημερινά), σε STZ-προκληθέντες διαβητικούς ποντικούς, που διατηρήθηκαν σε δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά διέγειρε σημαντικά την γονιδιακή έκφραση του υποδοχέα ινσουλίνης. Το έλαιο Nigella sativa ρύθμισε προς τα πάνω την έκφραση του IGF-1 και της κινάσης των 3-φωσφοϊνοσιτιδίων, ενώ η έκφραση του ADAM-17 ρυθμίστηκε προς τα κάτω (μειώθηκε). Επίσης, το έλαιο Nigella sativa μείωσε σημαντικά το επίπεδο γλυκόζης στο αίμα, το ατομικό προφίλ των λιπιδίων, τους δείκτες οξειδωτικού στρες, την ινσουλίνης ορού ή τον λόγο του υποδοχέα ινσουλίνης, και τον TNF-α, επιβεβαιώνοντας ότι το έλαιο της Nigella sativa έχει αντιδιαβητική δράση. Συνεπώς, η καθημερινή θεραπεία με έλαιο Nigella sativa βελτιώνει την επαγόμενη από ινσουλίνη σηματοδότηση.
Η υπεργλυκαιμία είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη και την εξέλιξη των μακροαγγειακών και μικροαγγειακών επιπλοκών που εμφανίζονται στον διαβήτη. Η έκφραση των αποπτωτικών δεικτών στο μέσο χιτώνα της αορτής των διαβητικών ποντικών και οι επιδράσεις του ελαίου των σπόρων της Nigella sativa στην έκφραση αυτών των δεικτών έχουν διερευνηθεί. Είναι κατανοητό ότι το έλαιο του σπόρου της Nigella sativa είναι αποτελεσματικό έναντι του διαβήτη και αξίζει περαιτέρω στρατηγικές θεραπείας για την πρόληψη της απόπτωσης στις αγγειακές δομές.
Η αγωγή των STZ-διαβητικών ποντικών με εκχύλισμα Nigella sativa, με έλαιο Nigella sativa και με θυμοκινόνη μείωσαν σημαντικά τα επαγόμενα από διαβήτη υπεροξείδια λιπιδίων και την υπεργλυκαιμία και αύξησαν σημαντικά την ινσουλίνη στον ορό και τη δραστηριότητα δισμουτάσης του υπεροξειδίου στους ιστούς. Το έλαιο Nigella sativa και η θυμοκινόνη έχουν θεραπευτικές δυνατότητες και προστατεύουν ενάντια στον STZ-διαβήτη με τη μείωση του οξειδωτικού στρες, διατηρώντας έτσι την ακεραιότητα των παγκρεατικών β-κυττάρων οδηγώντας σε αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης. Τα προστατευτικά αποτελέσματα του ελαίου Nigella sativa στην ευαισθησία στην ινσουλίνη και τις υπερδομικές αλλαγές των παγκρεατικών β-κυττάρων σε STZ διαβητικούς ποντικούς αναφέρονται. Είναι προφανές ότι η θεραπεία με Nigella sativa ασκεί μια προστατευτική επίδραση στο διαβήτη μειώνοντας τις μορφολογικές μεταβολές και διατηρώντας την ακεραιότητα των παγκρεατικών β-κυττάρων. Οι αντι-υπεργλυκαιμικές δυνατότητες της θυμοκινόνης και οι επιπτώσεις στις δραστηριότητες των βασικών ενζύμων μεταβολισμού των υδατανθράκων σε STZ-NA επαγόμενους διαβητικούς ποντικούς έχουν αξιολογηθεί. Η από του στόματος χορήγηση θυμοκινόνης (20, 40 και 80mg/kg σωματικού βάρους για 45 ημέρες), δοσοεξαρτώμενα βελτίωσε τη γλυκαιμική κατάσταση στους STZ/NA επαγόμενους διαβητικούς ποντικούς. Τα επίπεδα της ινσουλίνης και της αιμοσφαιρίνης αυξήθηκαν μαζί με μείωση των επιπέδων γλυκόζης και της HbA1c. Οι τροποποιημένες δραστηριότητες των ενζύμων που μεταβολίζουν τους υδατάνθρακες επίσης αποκαταστάθηκαν.
Σε μια κλινική μελέτη, το επικουρικό αποτέλεσμα του ελαίου της Nigella sativa σε διάφορες κλινικές και βιοχημικές παραμέτρους του συνδρόμου αντίστασης στην ινσουλίνη σε ασθενείς με διαβήτη και δυσλιπιδαιμία έχει αποδειχθεί. Η Nigella sativa ενισχύει την επαγόμενη από γλυκόζη έκκριση ινσουλίνης εκτός από την αρνητική επίδραση στην απορρόφηση της γλυκόζης. Ως εκ τούτου, έχει τεράστιο θεραπευτικό όφελος σε άτομα με διαβήτη. Η επίδραση των σπόρων της Nigella sativa ως επικουρική θεραπεία επιπρόσθετα στα αντιδιαβητικά φάρμακα για τον γλυκαιμικό έλεγχο ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ερευνήθηκε. Η Nigella sativa σε δόση 2g/ημέρα προκάλεσε σημαντικές μειώσεις στη γλυκόζη νηστείας, 2 ώρες μετά από γεύμα και στη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι μια δόση των 2g/ημέρα της Nigella sativa θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως ένα χρήσιμο επικουρικό στα από του στόματος υπογλυκαιμικά φάρμακα σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.

Βελτιωτικά αποτελέσματα του Nigella sativa στη δυσλιπιδαιμία
Η δυσλιπιδαιμία είναι ένας αποδεδειγμένος παράγοντας κινδύνου για την ισχαιμική καρδιοπάθεια. Η Nigella Sativa έχει χρησιμοποιηθεί για την θεραπεία και την πρόληψη της υπερλιπιδαιμίας. Διαφορετικά παρασκευάσματα της Nigella sativa, συμπεριλαμβανομένης της σκόνης των σπόρων της (100mg-20g καθημερινά), το έλαιο των σπόρων της (20-800mg καθημερινά), της θυμοκινόνης (3,5-20mg καθημερινά) και το μεθανολικό εκχύλισμα μείωσαν τα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης στο πλάσμα, της LDL χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Σε κλινικές δοκιμές, η Nigella sativa βρέθηκε να είναι αποτελεσματική όταν προστέθηκε ως επικουρική σε συμβατικά υπολιπιδαιμικά και αντιδιαβητικά φάρμακα. Η αναστολή της απορρόφησης της χοληστερόλης από την διατροφή, η μειωμένη ηπατική σύνθεση χοληστερόλης και η προς τα άνω ρύθμιση των υποδοχέων της LDL συμβάλλουν στο αποτέλεσμα της Nigella sativa στη μείωση των λιπιδίων. Συνολικά τα στοιχεία από μια πειραματική και μια κλινική μελέτη προτείνουν ότι οι σπόροι της Nigella sativa είναι μια υποσχόμενη φυσική θεραπεία για ασθενείς με δυσλιπιδαιμία.

Αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και αναλγητική δράση
Οι αντιαλγαισθητικές και οι αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις της θυμοκινόνης που υποστηρίζουν την κοινή αντίληψη της Nigella sativa ως πιθανό αναλγητικό και αντιφλεγμονώδη παράγοντα έχουν πρόσφατα αξιολογηθεί. Πολλές προστατευτικές ιδιότητες αποδίδονται στη ριζική δραστηριότητα καθαρισμού καθώς και σε αλληλεπίδραση με μοριακούς στόχους που εμπλέκονται στη φλεγμονή (προφλεγμονώδη ένζυμα και κυτοκίνες). Περισσότερες έρευνες χρειάζονται για να καταλάβουμε τους ακριβείς μηχανισμούς που ευθύνονται για τις αντιαλγαισθητικές και αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις των δραστικών συστατικών της. Η ανάπτυξη στερεών κακοήθων όγκων σχετίζεται στενά με φλεγμονή. Το αποσταγμένο αιθέριο έλαιο της Nigella sativa, το οποίο περιέχει κυρίως p-κυμένιο (37,3%) και θυμοκινόνη (13,7%) διερευνήθηκε για τις αναλγητικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του σε ποντικούς και βρέθηκε ότι παράγει ένα σημαντικό αναλγητικό αποτέλεσμα σε συσπάσεις προκαλούμενες από αιθανικό οξύ, φορμαλίνη και δοκιμασίες ήπιου χτυπήματος της ουράς. Ενδοπεριτοναϊκή έγχυση 100, 200 και 400μl/kg ανέστειλε σημαντικά το πελματιαίο οίδημα που προκλήθηκε από καραγενάνες. Μηχανισμός-οί διαφορετικοί από τους υποδοχείς οπιοειδών πιστεύεται ότι εμπλέκονται σε αυτό το αναλγητικό αποτέλεσμα του αιθέριου ελαίου της Nigella sativa. Η χορήγησή του έδειξε αντιφλεγμονώδη δραστηριότητα αποδιδόμενη κατά πάσα πιθανότητα στη θυμοκινόνη, ένα από τα κύρια συστατικά του μαύρου κύμινου. Η αντιφλεγμονώδης επίδραση της θυμοκινόνης στα LPS-διεγερμένα BV-2 μικρογλοιακά κύτταρα ποντικού, έχει αναφερθεί, όπου η θυμοκινόνη ήταν αποτελεσματική στη μείωση του νιτρικού ανιόντος με παράλληλη μείωση της έκφρασης της πρωτεΐνης iNOS έχει αποδειχθεί. Η θυμοκινόνη επίσης μείωσε την μεσολαβούμενη από LPS αύξηση της γονιδιακής έκφρασης του Cxcl10 και κάποιων άλλων κυτοκινών. Οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες της θυμοκινόνης σε ενεργοποιημένα από LPS μικρογλοιακά κύτταρα, υποδηλώνει την δυνατότητα εφαρμογής της θυμοκινόνης στην καθυστέρηση της εμφάνισης των μεσολαβούμενων από φλεγμονή νευροεκφυλιστικών διαταραχών.
Το υδατικό εκχύλισμα της Nigella sativa βρέθηκε να κατέχει αντιφλεγμονώδεις και αναλγητικές δράσεις σε μοντέλα ζώων. Αν και η οστεοπόρωση συνδέεται με οξειδωτικό στρες και φλεγμονή, τα αντι-οστεοπορωτικά αποτελέσματα της θυμοκινόνης και της Nigella sativa αποδεικνύονται παρατηρώντας την αναστολή φλεγμονωδών κυτοκινών (ιντερλευκίνη (IL)-1 και 6) και του μεταγραφικού παράγοντα (NFkB). Τόσο η Nigella sativa όσο και η θυμοκινόνη έδειξαν προοπτική σαν αντι-οστεοπορωτικοί παράγοντες. Η θυμοκινόνη προκάλεσε απόπτωση και ανέστειλε τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων αδενοκαρκινώματος του παγκρεατικού πόρου (PDA). Αυτή η αντιφλεγμονώδης δυνατότητα περιελάμβανε επίδραση στην έκφραση διαφορετικών προφλεγμονωδών κυτοκινών και χημειοκινών. Η θυμοκινόνη δοσοεξαρτώμενα μείωσε την σύνθεση από τα PDA κύτταρα των MCP-1, TNF-α, IL-1β, και Cox-2. Η θυμοκινόνη σαν αναστολέας των προφλεγμονωδών οδών παρέχει μια αποτελεσματική στρατηγική που συνδυάζει αντιφλεγμονώδεις και προ-αποπτωτικούς τρόπους δράσης. Μια κλινική δοκιμή διεξήχθη για να ερευνηθούν οι αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις της Nigella sativa σε ασθενείς με συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας. Οι αντιαλλεργικές επιδράσεις των συστατικών της Nigella sativa θα μπορούσαν να αποδοθούν στην αλλεργική ρινίτιδα. Η αντι-αρθριτική δραστηριότητα της χορηγούμενης από το στόμα θυμοκινόνης (5mg/kg ΒΣ, μια φορά ημερησίως, για 21 ημέρες), σε ποντικούς Wistar στους οποίους προκλήθηκε αρθρίτιδα με κολλαγόνο, αποδείχθηκε με σημαντικά μειωμένους προ-φλεγμονώδεις μεσολαβητές (IL-1β, IL-6, TNF-α, INF-γ και PGE2) και αυξημένη IL-10.

Ανοσορυθμιστική δράση
Οι ανοσορυθμιστικές ιδιότητες της Nigella sativa και του κύριου δραστικού συστατικού της (θυμοκινόνη) όσον αφορά την πειραματικά τεκμηριωμένη ικανότητά τους να ρυθμίζουν τις απαντήσεις της κυτταρικής και χυμικής ανοσίας έχουν αξιολογηθεί πλήρως. Οι μοριακοί και κυτταρικοί μηχανισμοί που βρίσκονται κάτω από τις ανοσοτροποποιητικές επιδράσεις της Nigella sativa και της θυμοκινόνης είναι τονισμένες και προτείνονται οι οδοί μεταγωγής του σήματος που εμπλέκονται στις ανοσορυθμιστικές λειτουργίες. Πειραματικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα εκχυλίσματα θυμοκινόνης και Nigella sativa μπορούν να χρησιμοποιηθούν θεραπευτικά για τη ρύθμιση των ανοσολογικών αντιδράσεων σε μολυσματικές και μη μολυσματικές καταστάσεις όπως αλλεργίες, αυτοάνοσα νοσήματα και καρκίνος.
Οι δυνητικές ανοσορυθμιστικές επιδράσεις των υδατικών εκχυλισμάτων της Nigella sativa διερευνήθηκαν σε BALB/c ποντικούς και C57/BL6 πρωτογενή κύτταρα σε σχέση με τον πολλαπλασιασμό των σπληνοκυττάρων, τη λειτουργία των μακροφάγων[1] και την αντικαρκινική τους δράση, απέδειξαν ότι η Nigella sativa ενισχύει σημαντικά τον πολλαπλασιασμό των σπληνοκυττάρων με δοσοεξαρτώμενο τρόπο. Το υδατικό εκχύλισμα της Nigella sativa κατέστειλε σημαντικά την έκκριση των βασικών προφλεγμονωδών μεσολαβητών (IL-6, TNF-α και NO) από τα πρωτογενή μακροφάγα επιδεικνύοντας αντιφλεγμονώδη αποτελέσματα σε δοκιμαστικό σωλήνα. Η θεραπευτική αγωγή με μεθανολικό εκχύλισμα Nigella sativa (ενδοπεριτοναιϊκώς), αύξησε τον αριθμό των λευκών αιμοσφαιρίων και αύξησε το βάρος του σπλήνα σε BALB/c ποντίκια, υποδηλώνοντας την ανοσορυθμιστική δράση των σπόρων της Nigella sativa. Η θεραπεία με έλαιο της Nigella sativa μείωσε σημαντικά την παραγωγή αντισωμάτων σε απάντηση στον εμβολιασμό κατά του τυφοειδούς (αντιγόνο τυφοειδές ΤΗ) σε μοντέλο ποντικού Long-Evans. Αυτά τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι σπόροι του Nigella sativa θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως ένας δυνητικός ανοσοκατασταλτικός κυτταροτοξικός παράγοντας. Η συγχορήγηση της Nigella sativa (2,5%) με οξυτετρακυκλίνη εμπόδισε πλήρως τη μείωση των λευκοκυττάρων και των λεμφοκυττάρων που προκαλείται από την οξυτετρακυκλίνη και προκάλεσε ανοσοδιεγερτικά αποτελέσματα σε περιστέρια υποδεικνύοντας ανοσοπροστατευτικό αποτέλεσμα. Το έλαιο της Nigella sativa φαίνεται επίσης να έχει μια πολλά υποσχόμενη ακτινοπροστατευτική δράση κατά των ανοσοκατασταλτικών και οξειδωτικών επιδράσεων την ακτινοβολίας γ σε ποντικούς. Το εκχύλισμα των σπόρων της Nigella sativa βελτίωσε σημαντικά τα συμπτώματα και τις ανοσολογικές παραμέτρους σε αλλεργική διάρροια προκαλούμενη από ωοαλβουμίνη (λευκωματίνη αυγών) σε ποντικούς.

1 http://www.iatronet.gr/iatriko-lexiko/makrofago.html

Αντιοξειδωτική και αντιμικροβιακή δραστηριότητα
Μια αξιολόγηση του αιθέριου ελαίου των σπόρων της Nigella sativa για αντιοξειδωτικά έδειξε ότι η θυμοκινόνη και άλλα συστατικά (καρβακρόλη, t-ανεθόλη και 4-τερπινεόλη), έχουν ιδιότητες απομάκρυνσης των ελεύθερων ριζών. Αυτά τα συστατικά και το αιθέριο έλαιο έδειξαν ποικίλη αντιοξειδωτική δράση όταν ελέγχθηκαν με τη δοκιμασία διφαινυλοπικρυλυδραζυλίου- επίσης απομάκρυναν αποτελεσματικά την ρίζα ΟΗ στην δοκιμασία για μη ενζυμική υπεροξείδωση των λιπιδίων.
Η θυμοκινόνη έδειξε ότι καταστέλλει το οξειδωτικό στρες το επαγόμενο από νιτριλοτριοξικό άλας του σιδήρου στους ποντικούς Wistar. Οι διατροφικοί σπόροι της Nigella sativa ανέστειλαν το οξειδωτικό στρες που προκαλούνταν από οξειδωμένο καλαμπόκι σε ποντικούς. Διατροφική Nigella sativa (10%), εξουδετέρωσε το οξειδωτικό στρες που προκαλείται από ηπατοκαρκινογόνα, όπως η διβουτυλαμίνη και το νιτρικό νάτριο, σε ποντίκια αλμπίνους με την ομαλοποίηση των επιπέδων γλουταθειόνης και του μονοξειδίου του αζώτου. Το έλαιο των σπόρων της Nigella sativa και η θυμοκινόνη (ενδοπεριτοναιϊκώς) έδειξαν ότι έχουν προστατευτική δράση στη διαδικασία υπεροξείδωσης των λιπιδίων σε βλάβη ισχαιμίας -επαναιμάτωσης στον ιππόκαμπο ποντικών. Θεραπεία σε κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής με σπόρους Nigella sativa για 6 εβδομάδες μείωσε το οξειδωτικό στρες στο ήπαρ αυξάνοντας τη δράση της μυελοϋπεροξειδάσης, της τρανσφεράσης της γλουταθειόνης-S, της CAT, της δεαμινάσης της αδενοσίνης καθώς και με τη μείωση της υπεροξείδωσης των λιπιδίων στο ήπαρ. Η προ-αγωγή με θυμοκινόνη αντιρρόπησε το αυξημένο επίπεδο της υπεροξείδωσης των λιπιδίων και αύξησε τη δράση του αντιοξειδωτικού ενζύμου στα ερυθροκύτταρα, κατά τη διάρκεια καρκινογένεσης στο παχύ έντερο, που προκαλείται από την 1,2-διμεθυλυδραζίνη σε ποντικούς Wistar.
Οι βιοενεργές ενώσεις του αιθέριου ελαίου της Nigella sativa ταυτοποιήθηκαν χρησιμοποιώντας αέρια χρωματογραφία και αέρια χρωματογραφία- φασματομετρία μαζών και περιλαμβάνουν τις ενώσεις p-κυμένιο, θυμοκινόνη, α-θουζένιο, μακροδιόλη, β-πινένιο, α-πινένιο και καρβακρόλη. Το αιθέριο έλαιο της Nigella sativa παρουσίασε διαφορετικές βιολογικές δραστηριότητες, όπως αντιμυκητιασικές, αντιβακτηριακές και αντιοξειδωτικές. Το αιθέριο έλαιο της Nigella sativa ανέστειλε πλήρως διαφορετικά Gram- και Gram+ βακτήρια. Το έλαιο της Nigella sativa επίσης παρουσίασε ισχυρότερη δράση εξουδετέρωσης ελεύθερων ριζών στη ρίζα διφαινυλοπικρυλυδραζυλίου σε σύγκριση με τα συνθετικά αντιοξειδωτικά.

Αντικαρκινικές ιδιότητες
Η αντικαρκινική δράση της Nigella sativa έχει μελετηθεί εκτενώς σε διάφορα μοντέλα in vino (ζωντανών οργανισμών) και in vitro (σε δοκιμαστικούς σωλήνες, τρυβλία Petri, κλπ). Η Nigella sativa είναι ικανή να ασκήσει αντιοξειδωτικές, αντιμεταλλαξιογόνες, κυτταροτοξικές, προ-αποπτωτικές, αντιμεταστατικές και αντιπολλαπλασιαστικές επιδράσεις σε διάφορα πρωτοπαθή καρκινικά κύτταρα και σειρές καρκινικών κυττάρων. Οι διαθέσιμες μελέτες συστήνουν έντονα ότι η Nigella sativa θα μπορούσε να εξυπηρετήσει ως ένας αποτελεσματικός παράγοντας για τον έλεγχο της έναρξης του όγκου, της ανάπτυξης και της μετάστασής του, ανεξάρτητα ή σε συνδυασμό με τα συμβατικά χημειοθεραπευτικά φάρμακα.
Το εκχύλισμα της Nigella sativa βελτίωσε την καρκινογένεση που προκαλείται από βενζο (α-) πυρένιο στον προστόμαχο ποντικών. Αυτό αποδίδεται εν μέρει στην ικανότητα επηρεασμού των ενζύμων της φάσης II. Το χορηγούμενο από του στόματος έλαιο του Nigella sativa (για 14 εβδομάδες), παρενέβη με την επαγωγή των ανώμαλων εστιών κρυπτών (ACF) με 1,2-διμεθυλυδραζίνη, φερόμενες ως προνεοπλασματικές αλλοιώσεις για τον καρκίνου του παχέος εντέρου σε ποντικούς. Αυτή η αναστολή μπορεί να σχετίζεται εν μέρει, με την καταστολή του κυτταρικού πολλαπλασιασμού στον βλεννογόνο του παχέος εντέρου. Το υδατικό εναιώρημα της Nigella sativa πρόλαβε σημαντικά τον σχηματισμό γαστρικού έλκους που προκλήθηκε πειραματικά από νεκρωτικούς παράγοντες και επίσης βελτίωσε σημαντικά τη σοβαρότητα του έλκους και την έκκριση γαστρικού οξέος σε ποντικούς Shay στους οποίους είχε απολινωθεί ο πυλωρός.
Η χημειοπροφυλακτική προοπτική του ελαίου της Nigella sativa στον σχηματισμό όγκων αποκαλύφθηκε σε μια μελέτη χρησιμοποιώντας μοντέλο καρκινογένεσης πολλαπλών οργάνων ποντικού που προκλήθηκε από πέντε διαφορετικούς καρκινογόνους παράγοντες. Η μετά την έναρξη χορήγηση 1000 ή 4000 ppm πτητικού ελαίου Nigella sativa στη διατροφή για 30 εβδομάδες, μείωσε σημαντικά τα μεγέθη των όγκων στο παχύ έντερο, την επίπτωση και την πολλαπλότητα. Το πτητικό έλαιο του Nigella sativa επίσης μείωσε σημαντικά την επίπτωση και την πολλαπλότητα των όγκων στους πνεύμονες και στο διατροφικό κανάλι (ιδιαίτερα στον οισοφάγο και στον προστόμαχο). Συνεπώς, η Nigella sativa ασκεί δυνητικά ανασταλτικές δράσεις στην ανάπτυξη όγκων σε θέσεις πολλαπλών οργάνων. Το έλαιο της Nigella sativa (χορηγούμενο από του στόματος για 3 ημέρες), μείωσε τις προφλεγμονώδεις κυτοκίνες (TNF-α, IL-1β και IL-6) στο αίμα ποντικών με πειραματική κολίτιδα που επάγεται με τρινιτροβενζολοσουλφονικό οξύ. Το έλαιο της Nigella sativa, με την πρόληψη της φλεγμονώδους κατάστασης στο αίμα, προστατεύει μερικώς τον ιστό του παχέος εντέρου έναντι της πειραματικής ελκώδους κολίτιδας. Η από του στόματος χορήγηση της θυμοκινόνης (1-10mg/kg) ή του ελαίου Nigella sativa (3 φορές εβδομαδιαίως για 4 μήνες), άσκησε προστατευτική δράση κατά του καρκίνου του μαστού σε θηλυκά ποντίκια που προκαλείται από το 7,12-διμεθυλοβενζο-ανθρακένιο, όπως αποκαλύπτεται από τους καρκινικούς δείκτες, τις ιστοπαθολογικές μεταβολές και τη ρύθμιση διαφόρων γονιδίων (Brca1, Brca2, Id-1 και τη μετάλλαξη P53), που σχετίζονται με τον καρκίνο του στήθους.
Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ΟΛΛ), είναι μια κοινή κακοήθεια της παιδικής ηλικίας, που αντιμετωπίζεται συμβατικά με μεθοτρεξάτη, η οποία επίσης προκαλεί ηπατοτοξικότητα. Η θεραπευτική αξία του ελαίου της Nigella sativa σε επαγόμενη από μεθοτρεξάτη ηπατοτοξικότητα έχει εκτιμηθεί σε 40 παιδιά από την Αίγυπτο με ΟΛΛ υπό θεραπεία με μεθοτρεξάτη. Το έλαιο της Nigella sativa (80mg/kg/ημέρα για 1 εβδομάδα), οδήγησε σε σημαντικές διαφορές ως προς την ύφεση, υποτροπή, θάνατο και ελεύθερη νόσου επιβίωση. Οι σπόροι του Nigella sativa μείωσαν την ηπατοτοξικότητα της μεθοτρεξάτης και βελτίωσαν την επιβίωση. Αυτή η αναφορά συστήνει την εφαρμογή της ως επικουρικού φαρμάκου σε ασθενείς υπό θεραπεία με μεθοτρεξάτη.
Το έλαιο του σπόρου της Nigella sativa και η θυμοκινόνη έχουν κατανοηθεί ότι ασκούν αντιοξειδωτικές και χημειοπροφυλακτικές ιδιότητες. Η θυμοκινόνη θα μπορούσε να καταστείλει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων των όγκων στην περίπτωση του αδενοκαρκινώματος του μαστού, στο καρκίνωμα του παγκρέατος, στο ορθοκολικό καρκίνωμα, στο οστεοσάρκωμα, στο καρκίνωμα των ωοθηκών και στην μυελοβλαστική λευχαιμία. Η χημειοπροφυλακτική ικανότητα της θυμοκινόνης απέναντι στον καρκίνο εξηγείται από την ικανότητά της να ρυθμίζει την κυτταρική διαίρεση σε καρκινικά κύτταρα εμπλέκοντας τη ρύθμιση προς τα κάτω του Bcl-xL, της κυκλίνης D1 και του VEGF. Η θυμοκινόνη έχει αναφερθεί ότι είναι αποτελεσματική στην αναστολή της μετανάστευσης και της διήθησης διαμέσου του ενδοθηλίου της ομφαλικής φλέβας στον άνθρωπο, υποδηλώνοντας το ρόλο της στην αγγειογένεση. Η θυμοκινόνη φαίνεται να προλαμβάνει την αγγειογένεση του όγκου σε μοντέλο αλλομοσχεύματος ανθρώπινου καρκίνου του προστάτη (PC-3). Η Nigella sativa, το έλαιό της και η θυμοκινόνη είναι αποτελεσματικά κατά του καρκίνου στο αγγειακό σύστημα, τους πνεύμονες, τα νεφρά, το ήπαρ, τον προστάτη, τον μαστό, τον τράχηλο και το δέρμα. Ορισμένες μελέτες αποδίδουν το αντικαρκινικό αποτέλεσμα της θυμοκινόνης στον ρόλο της ως αντιοξειδωτικού, στην ικανότητά της να βελτιώνει το ανοσοποιητικό σύστημα και στην ικανότητά της να προκαλεί απόπτωση και έλεγχο του μονοπατιού Akt.
Τα κυτταροτοξικά αποτελέσματα του εκχυλίσματος του σπόρου του Nigella sativa ως επικουρική θεραπεία στη δοξορουβικίνη σε ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα του μαστού MCF-7, έχουν αναφερθεί. Το εκχύλισμα λιπιδίων του Nigella sativa βρέθηκε να είναι κυτταροτοξικό σε κύτταρα MCF-7 με LC50 σε 2,7mg/ml, ενώ το υδατικό του εκχύλισμα εμφάνισε κυτταροτοξικότητα σε περίπου 50mg/ml. Η θυμοκινόνη βρέθηκε να είναι κυτταροτοξική σε ανθρώπινα κύτταρα πλακώδους καρκινώματος του τραχήλου της μήτρας (SiHa), με τιμές IC50 10.7μg/ml, όπως προσδιορίζεται με τη δοκιμασία ΜΤΤ ενώ ήταν λιγότερο κυτταροτοξική προς τα φυσιολογικά κύτταρα. Η ανάλυση του κυτταρικού κύκλου έδειξε επαγωγή απόπτωσης από την ένωση και εξάλειψη των κυττάρων SiHa, μέσω απόπτωσης με ρύθμιση προς τα κάτω της πρωτεΐνης Bcl-2. Μια έρευνα ως προς τις έναντι του όγκου και της αγγειογένεσης επιδράσεις της θυμοκινόνης στο οστεοσάρκωμα σε ζωντανούς οργανισμούς και σε δοκιμαστικούς σωλήνες, έδειξε ότι η θυμοκινόνη προκάλεσε μεγαλύτερη αναστολή της ανάπτυξης και απόπτωση στην κυτταρική σειρά ανθρώπινου οστεοσαρκώματος SaOS-2. Η θυμοκινόνη εμπόδισε σημαντικά τον σχηματισμό αγγείων από ενδοθηλιακά κύτταρα ομφαλικής φλέβας με δοσοεξαρτώμενο τρόπο. Η έναντι του όγκου και αντι-αγγειογενετική δράση της θυμοκινόνης στο οστεοσάρκωμα πιθανώς μεσολαβείται από την αναστολή των NF-kB και την μείωση των μορίων τελεστών.
Η θυμοκινόνη άσκησε ισχυρό αντι-πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα σε κύτταρα καρκίνου του μαστού, μέσω της δυνητικής επίδρασης της στην οδό ενεργοποίησης PPAR-γ και σε συνδυασμό με την δοξορουβικίνη και την 5-φθοριοουρακίλη, η κυτταροτοξικότητα της θυμοκινόνης βρέθηκε να αυξάνεται. Η μετανάστευση και διείσδυση των κυττάρων MDA-MB-231 επίσης μειώθηκαν από την θυμοκινόνη, η οποία βρέθηκε ότι αυξάνει τη δραστικότητα PPAK-γ και ρυθμίζει προς τα κάτω την έκφραση των Bcl-2 και Bcl-xL και της σουρβιβίνης (πρωτεΐνη που αναστέλλει τη δράση της κασπάσης), σε κύτταρα καρκίνου του μαστού. Μια έρευνα στις επιδράσεις της θυμοκινόνης στα παγκρεατικά καρκινικά κύτταρα και στην έκφραση MUC4 αποκάλυψε ρυθμισμένη προς τα κάτω έκφραση MUC4 και προκλητή απόπτωση στα παγκρεατικά καρκινικά κύτταρα. Η μείωση στην έκφραση MUC4 συνοδεύτηκε από αυξημένη απόπτωση, μειωμένη κινητικότητα και μειωμένη μετανάστευση παγκρεατικών καρκινικών κυττάρων.
Η χορήγηση της Nigella sativa μείωσε την καρκινογόνο επίδραση του DMBA στο μαστικό καρκίνωμα κάτι το οποίο υπέδειξε τον προστατευτικό της ρόλο στο μαστικό καρκίνωμα. Η θυμοκινόνη δοσοεξαρτώμενα κατέστειλε τη μετανάστευση και την διείσδυση των κυττάρων Panc-1. Επίσης, η θυμοκινόνη ρύθμισε σημαντικά προς τα κάτω τις πρωτεΐνες NF-kB και MMP-9 σε κύτταρα Panc-1. Η χορήγηση της θυμοκινόνης μείωσε σημαντικά τη μετάσταση του όγκου. Επιπλέον, η έκφραση της πρωτεΐνης NF-kB και της MMP-9 σε ιστούς όγκου ρυθμιζόταν προς τα κάτω, μετά από θεραπεία με θυμοκινόνη, ασκώντας συνεπώς αντιμεταστατική δράση στον καρκίνο του παγκρέατος τόσο σε ζωντανούς οργανισμούς όσο και σε δοκιμαστικούς σωλήνες ή τρυβλία Petri. Η χημειοευαισθητοποιητική επίδραση της θυμοκινόνης και της 5-φθοριοουρακίλης (5-FU) στα κύτταρα του γαστρικού καρκίνου, έχει αναφερθεί τόσο in vitro όσο και in vivo. Η προ-θεραπεία με θυμοκινόνη αύξησε σημαντικά τα αποπτωτικά αποτελέσματα που προκλήθηκαν από την 5-FU σε κυτταρικές σειρές γαστρικού καρκίνου σε δοκιμαστικούς σωλήνες. Η συνδυασμένη θεραπεία της θυμοκινόνης με 5-FU ήταν πιο αποτελεσματική σε αντικαρκινική δράση από ό,τι η καθεμία χωριστά, σε μοντέλο ποντικού που έχει όγκο ξένου μοσχεύματος. Η συνδυασμένη θεραπεία θυμοκινόνης/ 5-FU προκαλεί απόπτωση με ενίσχυση της ενεργοποίησης της κασπάσης-3 και της κασπάσης-9 στα κύτταρα του γαστρικού καρκίνου.
Συνοπτικά, το έλαιο Nigella sativa και η θυμοκινόνη βρέθηκαν να αναστέλλουν την πειραματική καρκινογένεση σε μοντέλα διαφόρων ζώων. Έχει αποδειχθεί ότι αναστέλλουν την ανάπτυξη διάφορων καρκινικών κυττάρων σε καλλιέργεια καθώς και όγκους ξένου μοσχεύματος in vivo (σε ζωντανούς οργανισμούς). Οι αντικαρκινικές επιδράσεις της θυμοκινόνης περιλαμβάνουν αναστολή της δράσης του ενζύμου που μεταβολίζει καρκινογόνα και της οξειδωτικής βλάβης σε κυτταρικά μακρομόρια, βελτίωση της φλεγμονής, αναστολή του κυτταρικού κύκλου και απόπτωση κυττάρων του όγκου, την αναστολή της αγγειογένεσης του όγκου και την καταστολή της μετανάστευσης και της διήθησης και της μετάστασης του καρκίνου. Η θυμοκινόνη βελτιώνει τις αντικαρκινικές επιδράσεις όταν συνδυάζεται με συμβατικά χημειοθεραπευτικά μέσα. Σε μοριακό επίπεδο, η θυμοκινόνη στοχεύει τις ενδοκυτταρικές οδούς σηματοδότησης, ιδιαίτερα μια ποικιλία κινασών καθώς και μεταγραφικούς παράγοντες, που ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια της ογκογένεσης.

Γαστροπροστατευτική επίδραση
Το έλαιο Nigella sativa και τα συστατικά του είναι αποδεδειγμένο ότι εξασκούν γαστροπροστατευτική δράση, μερικοί από τους δυνητικούς μηχανισμούς που επέδειξε η Nigella sativa στην πρόληψη ή θεραπεία των γαστρικών ελκών εξετάζονται πρόσφατα. Ο μηχανισμός της γαστροπροστατευτικής δράσης της θυμοκινόνης έχει αξιολογηθεί σε ποντικούς που τους εγχύθηκε θυμοκινόνη (10 και 20mg/kg) και ακολούθως υποβλήθηκαν σε βλάβη ισχαιμίας- επαναιμάτωσης. Η θυμοκινόνη αποκατέστησε την αλλοιωμένη έκκριση (γαστρικού) οξέος, την περιεκτικότητα του γαστρικού βλεννογόνου, το υπεροξείδιο των λιπιδίων και τη δραστικότητα της μυελοϋπεροξειδάσης, μείωσε τη γλουταθειόνη και το ολικό μονοξείδιο του αζώτου μαζί με το δείκτη έλκους, ενώ η αποτελεσματικότητά της είναι συγκρίσιμη με εκείνη του φαρμάκου αναφοράς, της ομεπραζόλης. Η θυμοκινόνη άσκησε γαστροπροστασία μέσω αναστολής της αντλίας πρωτονίων, της έκκρισης γαστρικού οξέος και της διήθησης ουδετερόφιλων, ενώ ενίσχυσε την έκκριση βλεννίνης και την παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου, επιπρόσθετα στις αντιοξειδωτικές επιδράσεις της.
Η ανθελκωτική προοπτική του υδατικού εναιωρήματος της Nigella sativa σε γαστρικά έλκη, που προκλήθηκαν πειραματικά με διάφορες επιβλαβείς χημικές ουσίες (ινδομεθακίνη, 80% αιθανόλη και 0,2Μ NaOH) σε ποντικούς Wistar, εξετάσθηκε. Η Nigella sativa πρόλαβε σημαντικά τον σχηματισμό γαστρικού έλκους που προκαλείται από νεκρωτικούς παράγοντες αναπληρώνοντας σημαντικά την εξαντλημένη βλέννα στο γαστρικό τοίχωμα, και τη συγκέντρωση της μη πρωτεϊνικής σουλφυδρύλης στο γαστρικό βλεννογόνο. Η ανθελκωτική δράση της Nigella sativa ασκήθηκε μέσω των αντιοξειδωτικών και αντιεκκριτικών της δράσεων. Τόσο η Nigella sativa (2,5 και 5,0ml/kg) όσο και η θυμοκινόνη (5, 20,50 και 100mg/kg) βρέθηκαν να έχουν γαστροπροστατευτική δράση κατά βλαβών στο βλεννογόνο που προκλήθηκαν από ισχαιμία ή επαναιμάτωση σε ποντικούς Wistar. Η υπεροξείδωση των λιπιδίων και η γαλακτική αφυδρογονάση, αυξήθηκαν από την ισχαιμία ή την επαναιμάτωση και τη μειωμένη γλουταθειόνη και τη δραστηριότητα του SOD συνοδευόμενες από αυξημένο σχηματισμό γαστρικών αλλοιώσεων, αντιρροπήθηκαν από τη θεραπεία με Nigella sativa ή θυμοκινόνη υποδεικνύοντας το γαστροπροστατευτικό τους αποτέλεσμα, πιθανώς μέσω της διατήρηση της οξειδοαναγωγικής κατάστασης του γαστρικού βλεννογόνου.
Η Nigella sativa και η θυμοκινόνη αναφέρθηκαν για την προστασία του γαστρικού βλεννογόνου έναντι της ελκωτικής επίδρασης του αλκοόλ σε υποθυρεοειδικούς ποντικούς και μετριάζουν τις περισσότερες από τις βιοχημικές ανεπιθύμητες ενέργειες στον γαστρικό βλεννογόνο, δηλαδή αύξηση της υπεροξείδωσης των λιπιδίων και μειωμένο περιεχόμενο γαστρικής γλουταθειόνης καθώς και των ενζυμικών δράσεων του γαστρικού SOD και του GST. Η ευεργετική επίδραση του ελαίου Nigella sativa (2ml/kg ημερησίως), σε ποντικούς με νεκρωτική εντεροκολίτιδα (NEC), μελετήθηκε σε νεογέννητους ποντικούς Sprague-Dawley. Η ιστοπαθολογική αξιολόγηση και η αξιολόγηση της απόπτωσης έδειξαν ότι η βλάβη του εντέρου ήταν λιγότερο σοβαρή στην ομάδα που υπεβλήθη σε θεραπεία με έλαιο Nigella sativa. Το έλαιο Nigella sativa είχε ευεργετική και συντηρητική επίδραση στα αντιοξειδωτικά ένζυμα των ιστών, ενώ τα επίπεδα υπεροξειδίου των λιπιδίων ήταν σημαντικά χαμηλότερα από αυτά της ομάδας ελέγχου NEC. Σε μοντέλο ποντικού με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (C57BL/6 κολίτιδα ποντικού που έχει προκληθεί από δεξτράνη θειικού νατρίου), που υπεβλήθη σε θεραπεία με θυμοκινόνη (5, 10 ή 25 mg/kg) παρουσιάστηκε βελτιωμένη η φλεγμονή του παχέος εντέρου. Η θεραπεία των ποντικών με θυμοκινόνη απέτρεψε και ελάττωσε τα κρούσματα διάρροιας και της απώλειας του σωματικού βάρους που σχετίζονται με τη βελτίωση της φλεγμονής από κολίτιδα. Επίσης, υπήρξε μια σημαντική μείωση της ενεργότητας της μυελοϋπεροξειδάσης του παχέος εντέρου και των επιπέδων μηλονικής διαλδεΰδης και μια αύξηση των επιπέδων γλουταθειόνης.

Νεφροπροστατευτική επίδραση
Η νεφροπροστατευτική επίδραση του ελαίου Nigella sativa παρατηρείται στην προκαλούμενη από γενταμυκίνη νεφροτοξικότητα σε κουνέλια. Η βιταμίνη C και το έλαιο Nigella sativa όταν χορηγήθηκαν σε συνδυασμό παρουσίασαν συνεργικά νεφροπροστατευτικά αποτελέσματα. Η από του στόματος θεραπεία με έλαιο Nigella sativa (0,5, 1,0 ή 2.0ml/kg/ημέρα, για 10 ημέρες) επέφερε μια δοσοεξαρτώμενη βελτίωση της νεφροτοξικότητας που προκαλείται από γενταμυκίνη σε ποντικούς, όπως εκτιμήθηκε από τους βιοχημικούς και ιστολογικούς δείκτες νεφροτοξικότητας. Η προστατευτική επίδραση του ελαίου Nigella sativa στη νεφροτοξικότητα που προκαλείται από μεθοτρεξάτη έχει αναφερθεί σε ποντικούς αλμπίνο που τους χορηγείται φαρμακευτική αγωγή μέσω αποκατάστασης της αντιοξειδωτικής κατάστασης. Τα προστατευτικά αποτελέσματα του ελαίου Nigella sativa στην πρόληψη της χρόνιας νεφροτοξικότητας από κυκλοσπορίνη-Α σε ποντικούς αποδείχθηκε με υποχώρηση του οξειδωτικού στρες. Η συμπλήρωση με θυμοκινόνη εμπόδισε την ανάπτυξη εκφυλιστικών αλλαγών που προκαλούνται από τη γενταμυκίνη σε νεφρικούς ιστούς και την προκαλούμενη από σισπλατίνη νεφρική βλάβη σε ποντικούς, όπως αποδεικνύεται από τα υπεροξείδια των λιπιδίων και τους μεταφορείς των νεφρικών οργανικών ανιόντων και κατιόντων. Η Nigella sativa πρόλαβε σημαντικά τις επαγόμενες από νεφρική ισχαιμία ή επαναιμάτωση λειτουργικές και ιστολογικές βλάβες σε ποντίκια Wistar. Η Nigella sativa έδειξε προστατευτικά αποτελέσματα ενάντια σε βλάβη ισχαιμίας- αιμάτωσης στον νεφρικό ιστό με βάση τη συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα, το δείκτη οξειδωτικής κατάστασης και τις δραστηριότητες της καταλάσης και της μυελοϋπεροξειδάσης στον νεφρικό ιστό.

Ηπατοπροστατευτική επίδραση
Αναφέρεται ότι η Nigella sativa (0,2ml/kg) ανακουφίζει τις επιβλαβείς επιδράσεις των βλαβών της ισχαιμίας-επαναιμάτωσης στο ήπαρ σε ποντικούς όπως υποδεικνύεται από τους τίτλους των ενζύμων δεικτών, την ολική αντιοξειδωτική ικανότητα, την ολική οξειδωτική κατάσταση και την μυελοϋπεροξειδάση στον ηπατικό ιστό. Το προστατευτικό αποτέλεσμα της θυμοκινόνης επί της επαγόμενης από δισθενές κάδμιο ηπατοτοξικότητας σε ποντικούς, ιδιαίτερα η διαταραχή των μη ενζυμικών αλλά και ενζυμικών αντιοξειδωτικών έχει αναφερθεί. Προ-θεραπεία με θυμοκινόνη (10μmol/l) έδειξε σημαντική προστασία όπως υποδεικνύεται από την υποχώρηση της οξείδωσης των πρωτεϊνών και την αποκατάσταση των εξαντλημένων αντιοξειδωτικών, γεγονός που υποδηλώνει ότι η θυμοκινόνη ασκεί ρυθμιστική επίδραση στο αντιοξειδωτικό αμυντικό σύστημα όταν υποβάλλεται σε τοξικές προσβολές.

Πνευμονική προστατευτική δράση και αντι-ασθματικά αποτελέσματα
Η Nigella sativa έχει διερευνηθεί για τα πιθανά ευεργετικά αποτελέσματα σε πειραματικό πνευμονικό τραυματισμό σε ποντικούς, μετά από πνευμονική εισρόφηση και διαπιστώθηκε ότι η θεραπεία με Nigella sativa αναστέλλει τις φλεγμονώδεις πνευμονικές αποκρίσεις. Η θεραπεία με Nigella sativa οδήγησε σε σημαντική μείωση της δραστηριότητας iNOS και σε αύξηση της επιφανειοδραστικής πρωτεΐνης D στον πνευμονικό ιστό διαφορετικών μοντέλων πνευμονικής εισρόφησης. Συμπεραίνεται ότι η θεραπεία με Nigella sativa μπορεί να είναι επωφελής στον τραυματισμό του πνεύμονα που αξίζει την δυνητική κλινική χρήση. Η βελτιωτική επίδραση της Nigella sativa σε αρουραίους με πνευμονική βλάβη που προκαλείται από υπεροξία έχει επίσης αναφερθεί.
Η προφυλακτική δράση ενός εκχυλίσματος του Nigella sativa (15ml/kg 0,1g% βρασμένου εκχυλίσματος, για 3 μήνες) έχει εξετασθεί σε ασθματικούς ενήλικες. Όλα τα συμπτώματα άσθματος, η συχνότητα των συμπτωμάτων, ο συριγμός στο στήθος και οι λειτουργικές δοκιμασίες των πνευμόνων (τιμές PTF), ήταν σημαντικά βελτιωμένα ως αποτέλεσμα της θεραπείας με Nigella sativa, γενικά υποδεικνύοντας ένα προφυλακτικό αποτέλεσμα στην ασθένεια του άσθματος. Η θυμοκινόνη δυνητικά και δοσοεξαρτώμενα ανέστειλε τον σχηματισμό λευκοτριενίων –φερόμενων ως σημαντικών μεσολαβητών στο άσθμα και φλεγμονωδών διεργασιών σε ανθρώπινα κύτταρα του αίματος.

Διάφορα τροφοφαρμακευτικά αποτελέσματα
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών δεκαετιών, αρκετές in vitro και in vivo μελέτες σε ζώα, έχουν επιβεβαιώσει τις φαρμακολογικές ιδιότητες της Nigella sativa, συμπεριλαμβανομένων των αντιοξειδωτικών, αντιβακτηριδιακών, αντι-πολλαπλασιαστικών, προ-αποπτωτικών, αντιφλεγμονωδών και αντιεπιληπτικών ιδιοτήτων καθώς και το ευεργετικό της αποτέλεσμα σε συνθήκες αθηρογένεσης, ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας, δυσομοιοστασίας της γλυκόζης και διαταραχής του μεταβολισμού των λιπιδίων. Η Nigella sativa και τα συστατικά της βρέθηκε να έχουν αντιοξειδωτικές, αντιδιαβητικές, αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές ιδιότητες καθώς και θεραπευτικές ιδιότητες στο μεταβολικό σύνδρομο και σε γαστρεντερικές, νευρωνικές, καρδιοαγγειακές και αναπνευστικές διαταραχές σε κλινικές δοκιμές. Πειραματικές και κλινικές μελέτες κατέδειξαν τα θεραπευτικά αποτελέσματα των εκχυλισμάτων των σπόρων της Nigella sativa, του ελαίου του και της θυμοκινόνης σε διαφορετικές διαταραχές. Απαιτούνται όμως πρότυπες κλινικές δοκιμές ώστε η συμπλήρωση με Nigella sativa να προωθηθεί ως επικουρική θεραπεία.
Η μακροχρόνια χορήγηση της Nigella sativa αύξησε τα επίπεδα σεροτονίνης του εγκεφάλου και βελτίωσε την ικανότητα εκμάθησης και τη μνήμη στους ποντικούς. Η χρόνια χορήγηση της Nigella sativa μείωσε τις μεταβολές της σεροτονίνης και προκάλεσε αγχολυτικά αποτελέσματα στους ποντικούς. Η συγκέντρωση της τρυπτοφάνης στον εγκέφαλο και το πλάσμα επίσης αυξήθηκε σημαντικά μετά από επαναλαμβανόμενη από του στόματος χορήγηση του ελαίου της Nigella sativa, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτό το έλαιο είναι χρήσιμο για τη θεραπεία του άγχους. Αντιαγχωτικές επιδράσεις της θυμοκινόνης (20mg/kg), έχουν παρατηρηθεί σε ποντίκια που περιελάμβανε ρύθμιση των επιπέδων GABA και NO. Το αγχολυτικό αποτέλεσμα συνοδεύτηκε από σημαντική μείωση του νιτρώδους άλατος του πλάσματος και την αντιρρόπηση της μειωμένης περιεκτικότητας γ-αμινοβουτυρικού οξέος στον εγκέφαλο. Έχουν καταγραφεί τα νευροπροστατευτικά αποτελέσματα του υδατικού εκχυλίσματος της Nigella sativa κατά την εγκεφαλική ισχαιμία σε ποντικούς, αυτό θα μπορούσε να είναι το αποτέλεσμα της εξουδετέρωσης των ελεύθερων ριζών, των αντιοξειδωτικών (ανύψωση της μειωμένης γλουταθειόνης, της SOD και της καταλάσης (CAT)) και των αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων.
Η επίπτωση της νεφρολιθίασης μπορεί να αυξήσει την ευπάθεια των ασθενών για νεφρική ανεπάρκεια. Η Nigella sativa και το κύριο βιοδραστικό συστατικό της (η θυμοκινόνη), έδειξαν θετικά αποτελέσματα στην πρόληψη ή τη διάλυση των νεφρικών λίθων και της νεφρικής ανεπάρκειας. Αυτό περιλαμβάνει αντιοξειδωτικά, αντιφλεγμονώδη και ανοσορυθμιστικά αποτελέσματα. Συνεπώς, η Nigella sativa και τα συστατικά της είναι ευεργετικά στην πρόληψη και τη θεραπεία της νεφρολιθίασης και των νεφρικών βλαβών.

Συμπεράσματα
Ένας αριθμός θεραπευτικών επιδράσεων της Nigella sativa και της θυμοκινόνης έχουν διερευνηθεί επιστημονικά. Αυτό περιλαμβάνει αντιδιαβητικά, αντιαλλεργικά, αντιμικροβιακά, ανοσορυθμιστικά, αντιφλεγμονώδη και αντικαρκινικά αποτελέσματα. Η Nigella sativa και η θυμοκινόνη επίσης διαθέτουν γαστροπροστατευτικές, ηπατοπροστατευτικές, νεφροπροστατευτικές και νευροπροστατευτικές δράσεις. Οι επιστημονικές μελέτες που διεξήχθησαν έως τώρα επιβεβαίωσαν τη φαρμακολογική προοπτική των σπόρων της Nigella sativa, του ελαίου της, των εκχυλισμάτων της και των δραστικών συστατικών της, ιδιαίτερα της θυμοκινόνης. Η θυμοκινόνη είναι το πλέον άφθονο συστατικό του πτητικού ελαίου των σπόρων της Nigella sativa και οι περισσότερες από τις φαρμακευτικές ιδιότητές της Nigella sativa οφείλονται κυρίως στη θυμοκινόνη. Όλες οι διαθέσιμες αποδείξεις συστήνουν ότι η θυμοκινόνη θα πρέπει να αναπτυχθεί ως φάρμακο ή επικουρικό σε κλινικές δοκιμές. Οι σπόροι της Nigella sativa, το έλαιό της και τα συστατικά της, όπως η θυμοκινόνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε κατάλληλους συνδυασμούς με συμβατικούς θεραπευτικούς παράγοντες για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας στη θεραπεία πολλών μολυσματικών ασθενειών και επίσης για να παρακαμφθεί το πρόβλημα της αντοχής στα φάρμακα. Περαιτέρω έρευνες συνιστώνται για να εξερευνήσουν τους συγκεκριμένους κυτταρικούς και μοριακούς στόχους διαφόρων συστατικών της Nigella sativa, ιδιαίτερα της θυμοκινόνης.

Σχήμα 1 Πολλαπλές φαρμακολογικές ιδιότητες του μαύρου κύμινου (Nigella sativa)
Το άρθρο –> https://academic.oup.com/f qs/article/2/1/1/4823052
j o h n e f